Η συζήτηση γύρω από τον χαρακτηρισμό των υποδομών ως «κρίσιμων» είναι εξαιρετικά επίκαιρη, ειδικά όταν εξετάζουμε τον δημόσιο τομέα, την ασφάλεια, τον ενεργειακό καθώς και τον ψηφιακό ή κτιριακό μετασχηματισμό τους.
Στο σύγχρονο θεσμικό πλαίσιο (όπως η Ευρωπαϊκή Οδηγία CER 2022/2557 για την ανθεκτικότητα των κρίσιμων οντοτήτων και η Οδηγία NIS2 για την κυβερνοασφάλεια), μια υποδομή χαρακτηρίζεται ως κρίσιμη όταν πληροί συγκεκριμένα κριτήρια. Σε στενό εθνικό/ευρωπαϊκό επίπεδο, η εκπαίδευση δεν εντάσσεται παραδοσιακά στην «πρώτη γραμμή» των κρίσιμων υποδομών όπως οι τομείς που περιλαμβάνουν την Ενέργεια, τις Μεταφορές, την Υγεία, το Νερό, τις Ψηφιακές Υποδομές και τη Δημόσια Διοίκηση.
Σε επίπεδο τοπικής αυτοδιοίκησης, διαχείρισης κρίσεων και δημόσιας ασφάλειας, τα σχολεία και τα πανεπιστήμια όμως, αποτελούν ζωτικής σημασίας δημόσιες υποδομές δεδομένου ότι παρέχουν βασικές υπηρεσίες και το δημόσιο αγαθό της Παιδείας γιατί οι επιπτώσεις από οποιαδήποτε προβλήματα λειτουργίας των, θα είναι σημαντικές Επιπλέον πέραν του αγαθού της παιδείας σε περιπτώσεις φυσικών καταστροφών (σεισμοί, πλημμύρες, πυρκαγιές), οι σχολικές εγκαταστάσεις μετατρέπονται άμεσα σε κέντρα συγκέντρωσης, στέγασης και διοίκησης συμβάλλοντας άμεσα στην υποστήριξη της Πολιτικής Προστασίας.
Είναι σημαντικό να λάβουμε υπόψη μας ότι η ομαλή λειτουργία τους αναβαθμίζει τον κοινωνικό και οικονομικό ρυθμό του Δήμου ενισχύοντας την κοινωνική συνοχή των πολιτών του.
Ο Δήμαρχος Αθηναίων στα πλαίσια της υπευθυνότητας και των αρμοδιοτήτων του και εκτιμώντας την πραγματικότητα της παλαιότητας πολλών σχολικών εγκαταστάσεων καθώς και την απαίτηση χιλιάδων δημοτών για την επιτακτική ανάγκη άμεσου και ολιστικού εκσυγχρονισμού των κτιρίων αξιοποίησε ως χρηματοδοτικό εργαλείο, το χαμηλότοκο δάνειο της Ευρωπαϊκής Τράπεζας Επενδύσεων.
Τα σχολικά συγκροτήματα δεν αποτελούν απλώς χώρους διδασκαλίας, αποτελούν τον πυρήνα της κοινωνικής ζωής ενός Δήμου και ζωτικής σημασίας υποδομές για την προστασία και την εξέλιξη της νέας γενιάς.
Η συζήτηση για την αναβάθμιση αυτών των υποδομών συχνά προσκρούει στον σκόπελο της χρηματοδότησης. Πώς μπορεί ένας Δήμος να αναλάβει ένα τόσο εκτεταμένο έργο χωρίς να διαταράξει τη δημοσιονομική του ισορροπία; Η απάντηση βρίσκεται στη στρατηγική χρήση χαμηλότοκων και μακροχρόνιων δανειακών συμβάσεων, μια πρακτική που, όταν σχεδιάζεται τεχνοκρατικά, υπηρετεί απόλυτα το δημόσιο συμφέρον.
Σε κάθε μεγάλο έργο υποδομής, η ανάλυση κόστους-οφέλους είναι ο πλοηγός. Στην περίπτωση των σχολικών κτιρίων, το μακροχρόνιο δάνειο κρίνεται ως απολύτως βιώσιμο και επιβεβλημένο, καθώς ικανοποιεί την ουσία αυτής της μελέτης. Η εκτιμώμενη απόσβεση δεν μετριέται αποκλειστικά με ταμειακούς όρους, αλλά μέσω ενός συνδυασμού εξοικονομήσεων πόρων και τεράστιας κοινωνικής προστιθέμενης αξίας, εντός του χρονικού διαστήματος αποπληρωμής. Ειδικότερα:
•Ενεργειακή Αποδοτικότητα και Μείωση Λειτουργικού Κόστους: Η ενεργειακή αναβάθμιση (μονώσεις, σύγχρονα συστήματα ψύξης/θέρμανσης, έξυπνη διαχείριση πόρων) μειώνει δραστικά τα λειτουργικά έξοδα των σχολείων. Οι πόροι που εξοικονομούνται ετησίως αντισταθμίζουν άμεσα τις δόσεις αποπληρωμής του χαμηλότοκου δανείου.
•Εκμηδένιση του Κόστους «Πυροσβεστικών» Συντηρήσεων: Τα παλαιά κτίρια απαιτούν συνεχείς, δαπανηρές και απρογραμματιστες επισκευές. Ο ριζικός εκσυγχρονισμός μηδενίζει αυτές τις «μαύρες τρύπες» του δημοτικού προϋπολογισμού.
•Ασφάλεια, Ανθεκτικότητα και Πολιτική Προστασία: Ένα σχολείο πρέπει να είναι το πιο ασφαλές κτίριο σε έναν Δήμο. Η στατική ενίσχυση, ο εκσυγχρονισμός των ηλεκτρολογικών εγκαταστάσεων και η συμμόρφωση με τα σύγχρονα πρότυπα ασφαλείας, μετατρέπουν τα σχολεία σε ασφαλή καταφύγια και κρίσιμους κόμβους σε περίπτωση εκτάκτων αναγκών (φυσικές καταστροφές). Πόσο κοστολογείται η πρόληψη και η προστασία της ανθρώπινης ζωής σε μια ανάλυση; Η αξία της είναι ανεκτίμητη.
•Βελτιωμένες Συνθήκες Λειτουργίας και Μάθησης: Ο εκσυγχρονισμός δημιουργεί σύγχρονα, υγιή και ψηφιακά έτοιμα περιβάλλοντα που ενισχύουν την εκπαιδευτική διαδικασία. Οι μαθητές και οι εκπαιδευτικοί λειτουργούν σε συνθήκες που σέβονται τις ανάγκες τους, αυξάνοντας την αποδοτικότητα και το αίσθημα κοινότητας.
Η ανάληψη ενός μακροχρόνιου, χαμηλότοκου δανεισμού για την επισκευή και τον εκσυγχρονισμό κρίσιμων σχολικών υποδομών δεν αποτελεί επιβάρυνση του μέλλοντος, αλλά επένδυση σε αυτό. Είναι μια συνειδητή απόφαση ορθολογικής διαχείρισης, όπου το κόστος του χρήματος σήμερα είναι ελάχιστο μπροστά στα πολλαπλασιαστικά οφέλη που θα αποδώσει η νέα υποδομή αύριο.
Η τοπική αυτοδιοίκηση οφείλει να σχεδιάζει με ορίζοντα δεκαετιών, όχι ετών. Εξασφαλίζοντας έξυπνα χρηματοδοτικά εργαλεία, εγγυάται ότι οι εκπαιδευτικές υποδομές θα πάψουν να αποτελούν εστίες προβλημάτων και θα γίνουν πρότυπα ασφάλειας, καινοτομίας και βιωσιμότητας για ολόκληρη την τοπική κοινωνία.
Το εν λόγω δάνειο δεν θα ήταν ενδεχομένως αναγκαίο εάν η κυβέρνηση μέσω του ταμείου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας έριχνε το βάρος στις δημόσιες κοινωνικές υποδομές και όχι σε χρηματοδοτήσεις έργων και δραστηριοτήτων με αβέβαιο αποτέλεσμα χρησιμότητας.
Η συγκεκριμένη επενδυτική πρακτική και απόφαση του Δημάρχου Αθηναίων Χάρη Δούκα είναι μία στρατηγική επιλογή για την παιδεία και την νέα γενιά.
* Ο Πάνος Τρυφιάτης είναι Οικονομολόγος-ΔΜΣ Πολιτικής Επιστήμης και πρώην Αξιωματικός του Πολεμικού Ναυτικού
0 σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου
Σημείωση: Τα κείμενα των αναγνωστών που δημοσιεύονται εκφράζονται από τους ιδίους και δεν υιοθετούνται κατά ανάγκη από το παρόν ιστολόγιο.