ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ
15 χρόνια μετά χωρίς νέο χωροταξικό πλαίσιο και με τις ίδιες συγκρούσεις συμφερόντων
Στις 4 Νοεμβρίου συμπληρώνεται η προβλεπόμενη διάρκεια του Χωροταξικού Πλαισίου Ιχθυοκαλλιεργειών του 2011 χωρίς διάδοχο σχέδιο - Η ΑΚΤΑΙΑ ζητά πάγωμα νέων αδειοδοτήσεων, ΠΟΑΥ και χρηματοδοτήσεων
Στις 4 Νοεμβρίου συμπληρώνονται 15 χρόνια από την έγκριση του Ειδικού Χωροταξικού Πλαισίου για τις Υδατοκαλλιέργειες (ΚΥΑ 31722/4.11.2011), χωρίς να έχει εγκριθεί νέο ή αναθεωρημένο πλαίσιο. Η Πολιτεία γνώριζε από το 2011 πότε θα έφτανε αυτή η ημέρα. Παρ' όλα αυτά, η διαδικασία αναθεώρησης φέρεται να έχει πλέον ημερομηνία ολοκλήρωσης την 31η Δεκεμβρίου 2029 σύμφωνα με τον προγραμματισμό των αρμόδιων Υπουργείων.
Το άμεσο ερώτημα είναι απλό: με ποια νομική βάση θα εγκρίνονται από εδώ και πέρα νέες Περιοχές Οργανωμένης Ανάπτυξης Υδατοκαλλιεργειών (ΠΟΑΥ), νέες μονάδες ή μεταβολές υφιστάμενων ιχθυοκαλλιεργειών και δημόσιες χρηματοδοτήσεις του κλάδου αυτού που προϋποθέτουν νόμιμη χωροθέτηση;
Η ημερομηνία που ήταν γνωστή εδώ και 15 χρόνια
Το δεύτερο άρθρο της ΚΥΑ 31722/2011 ορίζει 15ετή διάρκεια για τους όρους, περιορισμούς και κατευθύνσεις του Πλαισίου αυτού. Ο ν. 4447/2016 προβλέπει αξιολόγηση, τροποποίηση ή αναθεώρηση των Ειδικών Χωροταξικών Πλαισίων μετά από νέα Στρατηγική Περιβαλλοντική Εκτίμηση και δημόσια διαβούλευση και δεν επιτρέπει την παράταση ή ανανέωσή τους ως έχουν. Την ίδια ημέρα λήγει - έπειτα από διαδοχικές παρατάσεις που έλαβε από το 2016 - και η ειδική προθεσμία για τη θεσμοθέτηση των ΠΟΑΥ που είχε τεθεί από το Πλαίσιο του 2011.
Κατά τη νομική θέση της ΑΚΤΑΙΑΣ, από τις 4 Νοεμβρίου 2026 το Πλαίσιο του 2011 δεν μπορεί πλέον να αποτελεί νόμιμο έρεισμα για νέες εγκρίσεις ή χρηματοδοτήσεις των ιχθυοκαλλιεργειών.
«Η δεκαπενταετής διάρκεια ισχύος του Ειδικού Χωροταξικού Πλαισίου για τις Υδατοκαλλιέργειες είναι ουσιώδης προϋπόθεση της νομιμότητάς του και όχι μια τυπική ρύθμιση που μπορεί ίσως να αλλάξει με μία τροπολογία. Η θέσπισή του είχε βασιστεί σε συγκεκριμένες νομικές και περιβαλλοντικές ρυθμίσεις και προβλέψεις του 2011 που από χρόνια έχουν πάψει να ισχύουν και θα έπρεπε εδώ και χρόνια να είχε τουλάχιστον αναθεωρηθεί ή τροποποιηθεί. Άλλωστε και το Υπουργείο Περιβάλλοντος είχε παραδεχθεί την ανάγκη αναθεώρησης, «αφενός διότι έχει παρέλθει ο προβλεπόμενος από τη νομοθεσία χρόνος των πέντε ετών για την αξιολόγησή του και αφετέρου γιατί υπάρχει τεκμηριωμένη ανάγκη εφαρμογής ενός θεσμικού πλαισίου που θα ανταποκρίνεται στα σύγχρονα δεδομένα και τις προκλήσεις του κλάδου, διασφαλίζοντας ασφάλεια δικαίου στους επενδυτές αλλά και το δημόσιο συμφέρον», στον διαγωνισμό που προκήρυξε τον Μάρτιο του 2022 για την ανάθεση μελέτης «Αξιολόγησης και Αναθεώρησης του Ειδικού Χωροταξικού Πλαισίου για τις Υδατοκαλλιέργειες» - διαγωνισμός που τελικώς ματαιώθηκε τον Μάιο του 2022. Επομένως, μέχρι να θεσπισθεί ένα νέο θεσμικό πλαίσιο που θα εξασφαλίζει όσα και το Υπουργείο έκρινε αναγκαία, καμία αδειοδότηση υδατοκαλλιεργειών δεν θα είναι νόμιμη, είτε αφορά ίδρυση νέων είτε μεταβολές σε υφιστάμενες, ενώ και η τυχόν χρηματοδότησή τους με ελληνικούς και ευρωπαϊκούς πόρους δεν θα είναι νόμιμη.»
Ανθή Γιαννούλου, νομική σύμβουλος της ΑΚΤΑΙΑΣ
Το βαθύτερο πρόβλημα είναι ποιος γράφει και ποιος ελέγχει τους κανόνες
Για την ΑΚΤΑΙΑ, η σημερινή προθεσμία δεν αποκαλύπτει μόνο ένα θεσμικό κενό. Φέρνει ξανά στο προσκήνιο το βαθύτερο πρόβλημα της συγκρούσης συμφερόντων που συνοδεύουν το Πλαίσιο από τη δημιουργία του μέχρι σήμερα.
Η υποστηρικτική μελέτη που προηγήθηκε της κατάρτισης του Πλαισίου του 2011 χρηματοδοτήθηκε από τον Σύνδεσμο Ελληνικών Θαλασσοκαλλιεργειών που το έκαναν «δωρεά» στο Υπουργείο Περιβάλλοντος. Την απόφαση συνυπέγραψε λόγω συναρμοδιότητας και ο τότε Υπουργός Πολιτισμού και Τουρισμού Παύλος Γερουλάνος, ενώ τα Ιχθυοτροφεία Κεφαλονιάς είχαν ιδρυθεί από τον πατέρα του και αποτελούσαν οικογενειακή επιχείρηση. Για την ΑΚΤΑΙΑ, αυτά δεν είναι δευτερεύουσες ιστορικές λεπτομέρειες, αλλά μέρος ενός διαρκούς προβλήματος σύγκρουσης ρόλων.
Το ίδιο ζήτημα παραμένει επίκαιρο διαχρονικά. Για παράδειγμα, ο ν. 5336/2026 αναθέτει όχι σε δημόσιες αρχές αλλά στους φορείς διαχείρισης των ΠΟΑΥ (αποτελούμενους σχεδόν κατά αποκλειστικότητα από επιχειρηματίες του κλάδου) την υλοποίηση των προγραμμάτων περιβαλλοντικής παρακολούθησης και την υποβολή ετήσιας έκθεσης αξιολόγησης του θαλάσσιου περιβάλλοντος, με στοιχεία που προέρχονται από τις ίδιες τις μονάδες και χρηματοδότηση των λειτουργικών τους δαπανών. Παράλληλα, νέα δράση του προγράμματος ΠΑΛΥΘ προβλέπει δημόσια και ευρωπαϊκή χρηματοδότηση προς τους φορείς διαχείρισης των ΠΟΑΥ – και όχι σε δημόσιους φορείς - με αντικείμενο τον ολοκληρωμένο χωροταξικό σχεδιασμό.
Με απλά λόγια, φορείς που ελέγχονται απόλυτα από επιχειρήσεις του κλάδου αποκτούν κεντρικό θεσμικό ρόλο στον σχεδιασμό της δραστηριότητας αυτής και στην παραγωγή των δεδομένων περιβαλλοντικής παρακολούθησης πανελλαδικά, αλλά και στη χρηματοδότηση της λειτουργίας του συστήματος. Για την ΑΚΤΑΙΑ, αυτό δεν συνιστά κρατικό δημόσιο έλεγχο του κλάδου. Συνιστά δομική σύγκρουση ρόλων.
Τι ζητά η ΑΚΤΑΙΑ
· Την άμεση αναστολή έγκρισης νέων ΠΟΑΥ, νέων μονάδων, ουσιωδών μεταβολών υφιστάμενων εγκαταστάσεων και των σχετικών δημόσιων χρηματοδοτήσεων μέχρι να θεσπιστεί το νέο Χωροταξικό Πλαίσιο.
· Να μην υπάρξει παράταση ισχύος του Πλαισίου ή της προθεσμίας ίδρυσης ΠΟΑΥ χωρίς νέα Στρατηγική Περιβαλλοντική Εκτίμηση και πραγματική δημόσια διαβούλευση.
· Την ακύρωση των ΠΟΑΥ που ιδρύθηκαν στα παράλια της Αιτωλοακαρνανίας και της Εύβοιας, οι οποίες αμφισβητούνται ήδη ενώπιον του Συμβουλίου της Επικρατείας.
· Ένα νέο χωροταξικό σχέδιο για τις Υδατοκαλλιέργειες, με ανεξάρτητη επιστήμη και ουσιαστική συμμετοχή δήμων, παράκτιων κοινοτήτων, αλιέων και περιβαλλοντικών οργανώσεων. Όσοι εμπλέκονται στην μελέτη και την αξιολόγησή του πρέπει να είναι οικονομικά ανεξάρτητοι από τη βιομηχανία που καλούνται να ρυθμίσουν.
«Η εποχή των συγκρούσεων συμφερόντων πρέπει να τελειώσει. Ήρθε η ώρα για μια νέα εποχή λογοδοσίας, διαφάνειας, ανεξάρτητης επιστήμης και ουσιαστικής συμμετοχής των πολιτών στις αποφάσεις. Η θάλασσα και οι ακτές ανήκουν σε όλους μας.»
Ελίνα Μακρή, εκπρόσωπος της ΑΚΤΑΙΑΣ
Βασικές πηγές
· Ειδικό Χωροταξικό Πλαίσιο για τις Υδατοκαλλιέργειες - ΦΕΚ 2505 Β 4.11.2011
· Τεκμηρίωση ΥΠΕΝ για την ανάγκη αξιολόγησης και αναθεώρησης - 2022
· Αξιολόγηση και αναθεώρηση του Πλαισίου - επίσημη ολοκλήρωση 31.12.2029
· Ν. 5336/2026, άρθρο 23 - παρακολούθηση και περιβαλλοντική διαχείριση ΠΟΑΥ
· ΠΑΛΥΘ, Δράση 2.1.3 - χρηματοδότηση φορέων διαχείρισης ΠΟΑΥ
· Ιχθυοτροφεία Κεφαλονιάς - ιστορία της εταιρείας
0 σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου
Σημείωση: Τα κείμενα των αναγνωστών που δημοσιεύονται εκφράζονται από τους ιδίους και δεν υιοθετούνται κατά ανάγκη από το παρόν ιστολόγιο.